Iatreion   |   Didascalica   |   Portal Graecia Antiqua   |   Wilson A. Ribeiro Jr.
 
ga
a principio ad anno domini 529
ht
 
ISSN 1679-5709
greciantiga.org
 
 
 
aux
 
 
navigatio
| greciantiga.org | mat | o último ano da guerra |
u  Prima pagina
u  Materiae
u  Mitologia
u  A guerra de Tróia
FABVLAE
O último ano da
guerra
 
O último ano da guerra
 
o décimo e último ano da Guerra, grave desentendimento entre Agamêmenon, comandante da forças gregas, e o poderoso Aquiles, precipitou os acontecimentos que culminariam na intervenção de Zeus, na morte de muitos heróis e, finalmente, na desejada queda de Tróia.

A ira de Aquiles

Crises, rico sacerdote de Apolo e pai de Criseida, ofereceu a Agamêmnon um riquíssimo resgate em troca da filha. Infelizmente, Agamêmnon não estava de bom humor e, além de recusar a oferta, tratou o velho com extrema grosseria e ainda por cima o ameaçou. Crises suplicou então a Apolo, a quem servia, que o ajudasse, e o deus desencadeou uma grave peste que começou a dizimar o exército grego.

O adivinho Calcas, com o decidido apoio de Aquiles, revelou numa assembléia a causa da praga e profetizou que somente a devolução de Criseida ao pai sem qualquer compensação, acompanhada de um grande sacrifício propiciatório, aplacaria a ira de Apolo. Agamêmnon concordou, enraivecido, mas fez questão de tomar para si a escrava de Aquiles, Briseida, de uma lado para compensar sua perda, de outro para punir a ousadia de Aquiles e reafirmar sua autoridade.

Aquiles, ferido em sua honra de guerreiro, dirigiu-lhe palavras ásperas e se retirou da luta juntamente com seus soldados, os mirmidões. Pediu também à mãe, Tétis, que intercedesse junto a Zeus para que os gregos — e Agamêmnon — levassem a pior até reconhecerem seu valor e compensarem sua honra ferida. Zeus concordou e manobrou os heróis gregos e os outros deuses de tal modo que, em poucos dias, os troianos conduzidos por Heitor acuaram os gregos e começaram a atear fogo nos navios ancorados. Agamêmnon comprometeu-se então a devolver Briseida, acompanhada de ricos presentes, caso Aquiles voltasse à luta, mas o herói se manteve irredutível.

Apesar das façanhas de Diomedes, Ájax, Odisseu, Agamêmnon e outros heróis, e de sucessos como a morte do espião troiano Dólon e de Reso, o rei trácio que viera em auxílio dos troianos, a situação dos gregos era desesperadora. Pátroclo, o grande amigo de Aquiles, implorou-lhe que emprestasse sua armadura para tentar assustar os troianos e empurrá-los de volta para a cidade. Aquiles concordou e Pátroclo, com a armadura do amigo, liderou os mirmidões e conseguiu reverter, em parte, a situação. Matou muitos heróis troianos, entre eles Sárpedon, filho do próprio Zeus, mas cometeu o erro de tentar subir as muralhas de Tróia. Ajudado por Apolo, protetor da cidade, Heitor matou-o e lhe tirou a armadura. O corpo de Pátroclo foi recuperado pelos gregos com dificuldade, em meio a acirrada luta, graças à intervenção de última hora de Aquiles.

A morte do amigo transtornou o herói. Reconciliado com Agamêmnon, que devolveu Briseida e lhe deu os presentes prometidos, Aquiles recebeu da mãe novas e belas armas, confeccionadas por Hefesto, e também um aviso: a morte de Heitor resultaria, em breve, na sua própria morte. Nada, porém, o deteria; atacou os troianos com fúria nunca vista e o rio Escamandro, que passa perto de Tróia, ficou coalhado de sangue e de cadáveres. O deus-rio enfureceu-se a tal ponto com essa ousadia que saiu do leito e atacou Aquiles, mas teve que recuar diante da intervenção de Hefesto.

Heitor e Aquiles finalmente se encontraram diante das Portas Céias e, no confronto, o troiano foi morto facilmente pelo grego. Perturbado ainda pela dor da perda de Pátroclo, Aquiles prendeu o cadáver de Heitor à sua carruagem e o arrastou em volta da cidade dias e dias a fio. Nem mesmo durante os magníficos funerais de Pátroclo, em que sacrificou doze jovens troianos sobre a pira funerária do amigo e patrocinou várias disputas atléticas, deixou de fazê-lo. Mas Zeus pôs fim a essa selvageria e ordenou, através de Tétis, que devolvesse o corpo a Príamo em troca de resgate adequado.

Hermes conduziu o rei em segurança até a tenda de Aquiles e, diante do velho suplicante que lhe beijava a mão, Aquiles se lembrou do velho pai, a quem não mais veria, e sua cólera desapareceu. Tratou o velho com cortesia e hospitalidade, aceitou o resgate pelo cadáver de Heitor, que os deuses haviam conservado sem que deteriorasse, e ainda lhe concedeu uma trégua para que o falecido pudesse ter um funeral digno dele.

A morte de Aquiles

Após a morte de seu defensor mais capaz, os troianos receberam novos reforços: as amazonas, chefiadas por Pentesiléia, e os etíopes, chefiados por Mêmnon, filho de Eos, a aurora.

Logo após os funerais de Heitor, Aquiles e Pentesiléia se encontraram em meio à batalha e, mais uma vez, Aquiles venceu. Segundo a tradição, quando matou Pentesiléia com a lança, o capacete da guerreira caiu e o herói se apaixonou, nesse instante, por ela. Pesaroso, devolveu o corpo aos troianos para que a sepultassem. Posteriormente, enfrentou Mêmnon e também o venceu; Eos, em pessoa, veio buscar o corpo do filho e pranteá-lo.

Pouco tempo depois, ao perseguir os troianos através das Portas Céias, Aquiles foi atingido no calcanhar por uma traiçoeira flecha disparada por Páris, mas dirigida pelo próprio Apolo. O herói morreu perto do local em que havia matado Heitor e seguiu-se uma ferrenha disputa pelo seu corpo, resgatado afinal pelos gregos com grande dificuldade. O grande Ájax, o mais forte dos heróis gregos depois de Aquiles, carregou o corpo nos ombros para fora da refrega.

Depois de ser chorado por Tétis e pelas nereidas durante dezoito dias, Aquiles teve um magnífico funeral e foi sepultado junto de Pátroclo no cabo Sigeu, perto de Tróia, conforme seu desejo. Em algumas versões tardias, Tétis levou o filho para a Ilha dos Bem-Aventurados, onde ele vive para sempre.

Odisseu e Ájax, filho de Telamon, disputaram as maravilhosas armas de Aquiles, que acabaram sendo concedidas a Odisseu. Ájax ficou tão perturbado ao ser preterido na disputa que atacou um rebanho de ovelhas (ou de vacas), pensando que estava matando os chefes gregos que o haviam tratado injustamente. Quando voltou a si, envergonhou-se do que fizera durante o delírio e se jogou em cima da própria espada.

Iconografia e culto

Todos os temas dessa parte do ciclo troiano, praticamente, foram utilizados pelos artistas gregos. A suposta sepultura de Aquiles recebeu oferendas durante muitos séculos e consta que até mesmo Alexandre, o Grande, depositou ali uma coroa quando passou pelo local.

Aquiles foi cultuado como herói em diversos lugares do mundo grego, notadamente em Mileto e na Tróade (Ásia Menor), Lesbos (Ilhas), Crotona e Locri (Magna Grécia), Esparta, Élis, Épiro, Tessália (continente).

 
SCHOLIA
scho2
CONSPECTUS
IMAGINES
tbn
tbn
tbn
tbn
tbn
tbn
tbn
tbn
tbn
tbn
tbn
tbn
tbn
scho2
como citar
esta página
 
12.06.2004
Monografia 0530
     
Página atualizada em 09.02.2005   •   Data da consulta: 14.05.2008
 
navi
© 1997-2008 Wilson A. Ribeiro Jr.
retro